Cúm gia cầm H5N1 xuất hiện ở chim hoang dã, trứng có thể vượt 10 đô một hộp nếu lây lan
Lần đầu tiên trong lịch sử, virus cúm gia cầm H5N1 đã được xác nhận ở chim hoang dã tại hai tiểu bang của Úc. Dù chưa có bằng chứng nào cho thấy virus lây sang gà nuôi tại trang trại, các nhóm doanh nghiệp đã lên tiếng cảnh báo: nếu H5N1 lan vào các đàn gia cầm thương mại, giá trứng có thể vọt lên trên 10 đô một hộp.
## Chuyện gì đang xảy ra
Theo The Guardian Australia, Phòng Thương mại và Công nghiệp Tây Úc (WA Chamber of Commerce and Industry) tuần này đã cảnh báo về kịch bản giá trứng tăng vọt nếu H5N1 xâm nhập vào trại gia cầm. Giám đốc điều hành của tổ chức này, ông Will Golsby, kêu gọi chính phủ chuẩn bị sẵn gói hỗ trợ cho ngành nếu phải tiến hành tiêu hủy đàn gà.
Ông Golsby giải thích rằng nếu dịch xảy ra, một trang trại có thể phải đóng cửa nhiều tháng, sau đó chủ trại phải tìm nguồn gà mới, nuôi đến độ tuổi sinh sản rồi mới tính chuyện quay lại thị trường và chuỗi cung ứng. Đây là lý do mà tác động kinh tế có thể rất lớn và kéo dài.
Không phải không có tiền lệ. Tại Mỹ, sự lây lan và kiểm soát virus H5 được cho là nguyên nhân khiến giá trứng tăng tới 220% vào đầu năm 2025. Còn tại Úc, các đợt bùng phát cúm gia cầm H7 vào năm 2024 và 2025 đã dẫn đến việc tiêu hủy khoảng 2 triệu con gà, chiếm khoảng 7% tổng đàn gà đẻ trứng của cả nước, và giá trứng đã tăng sau đó. Một người nuôi gà chia sẻ với ABC rằng ông mất hơn 500.000 con gà và hàng triệu đô doanh thu chỉ từ các đợt dịch H7 đó.
Trên toàn cầu, theo Tổ chức Thú y Thế giới, biến thể H5 đã gây ra các đợt bùng phát ở mức chưa từng thấy, với 140 triệu gia cầm bị chết hoặc bị tiêu hủy kể từ tháng 1 năm ngoái.
## H5N1 nguy hiểm hơn H7 ở điểm nào
Theo Tiến sĩ Robyn Alders, bác sĩ thú y và giáo sư danh dự tại Đại học Quốc gia Úc, thách thức lớn hơn với H5N1 so với H7 là virus này có thể lây qua nhiều loài hơn, bao gồm nhiều loại chim hoang dã, động vật có vú, thậm chí cả động vật nuôi trong nhà hoặc thú hoang. Các đợt H7 trước đây được cho là lây từ vịt hoang dã.
Bộ Nông nghiệp Úc cảnh báo H5N1 có thể lây sang gia cầm trực tiếp từ chim hoang dã, hoặc gián tiếp qua quần áo, thiết bị, xe cộ, thức ăn hay nguồn nước bị ô nhiễm.
Nhà sản xuất gia cầm lớn nhất Úc, Ingham's Group, đã công bố "phong tỏa hoàn toàn" tại Tây Úc ngay sau khi ca dương tính đầu tiên được xác nhận, đồng thời xin miễn trừ để được giữ gà thả vườn trong chuồng. Các trang trại trứng ở Nam Úc cũng đã thắt chặt kiểm soát khách thăm, khử trùng xe và thiết bị, và theo dõi sát đàn gà.
## Điều này ảnh hưởng gì tới bạn
Nếu bạn đang chi tiền mua trứng mỗi tuần, đây là thứ cần theo dõi. Với hộ gia đình Việt Nam ở Úc, trứng là thực phẩm gần như không thể thiếu. Dù hiện tại chưa có dịch ở đàn gà nuôi, giá trứng có thể tăng nhanh nếu tình hình thay đổi, tương tự những gì đã xảy ra ở Mỹ và ở Úc sau dịch H7.
Ngành gia cầm đóng góp hơn 10 tỷ đô vào nền kinh tế và cung cấp khoảng một nửa lượng đạm động vật người Úc tiêu thụ. Nếu ngành này chịu thiệt hại nặng, chi phí thực phẩm sẽ lan rộng hơn chỉ riêng trứng.
Với những ai làm trong ngành thực phẩm, nhà hàng, hoặc chế biến gia cầm, tình hình cũng đáng chú ý vì chuỗi cung ứng có thể bị gián đoạn nếu có đợt bùng phát lớn.
## Bạn nên làm gì
Nếu bạn nuôi gà ở nhà (rất phổ biến ở các vùng ven đô), hãy theo dõi thông báo từ cơ quan nông nghiệp tiểu bang của bạn, vì họ là đơn vị điều phối trực tiếp ở cấp địa phương. Bộ Nông nghiệp Úc (Department of Agriculture) là đầu mối ở cấp liên bang.
Nếu bạn thấy gia cầm hoặc chim hoang dã chết bất thường với số lượng lớn, hãy báo cho cơ quan nông nghiệp tiểu bang, không tự xử lý xác chim bằng tay trần.
Trước mắt, không cần hoảng loạn hay tích trữ trứng. Hãy theo dõi thông tin từ các nguồn chính thức và cập nhật thêm khi tình hình thay đổi.
## Nguồn
The Guardian Australia